© Elżbieta Gołata. Artykuł udostępniony na licencji CC BY-SA 4.0
Szacowanie liczby ludności jest jednym z podstawowych zadań statystyki publicznej. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie różnic w liczbie ludności w Polsce wynikających z odmiennego ujmowania miejsca zamieszkania w definicji krajowej i międzynarodowej. Odmienność podejścia dotyczy definiowania migracji. W artykule wskazano m.in., jak ujmowane są populacje trudne do zbadania: studenci i cudzoziemcy. Uwzględniono skalę całego kraju i wybranych jednostek administracyjnych, w szczególności wielkich miast, oraz perspektywę różnych grup interesariuszy. Przywołano stosowne rekomendacje ONZ i Eurostatu. W skali lokalnej podjęto próbę uporządkowania podnoszonych przez władze samorządowe problemów, które dotyczą szacowanej przez GUS liczby ludności w poszczególnych jednostkach terytorialnych. W przypadku największych miast przeanalizowano wyniki alternatywnych szacunków wykonywanych na zlecenie samorządów. Wykorzystano metody analizy demograficznej i porównawczej analizy statystycznej. Korzystano z danych GUS, Eurostatu, ONZ oraz samorządów terytorialnych za lata 2020–2024, z uwzględnieniem porównań od roku 2000.
Na podstawie przeprowadzonych analiz populacji studentów i cudzoziemców wykazano, że podawana przez GUS liczba rezydentów największych miast w Polsce jest zaniżona o 20–30%. Zwrócono uwagę na mobilność ludności związaną z pracą i nauką. Na podstawie badań GUS wykazano, że dojeżdżający do pracy stanowią 20–30% ludności rezydującej. Wnioski z analizy dotyczą stosowania definicji ludności rezydującej oraz weryfikacji sposobu jej szacowania. Dane o liczbie ludności wymagają uzupełnienia w zakresie szacunku mobilności ludności.
szacunek liczby ludności, rekomendacje ONZ i Eurostatu, ludność rezydująca
A10, C80, J00, J10
Abramowska-Kmon, A., Batorski, D., Cześnik, M., Marczewski, P., Rakocy, K., Salamońska, J., Turlejski, M., Wojdat, M. (2023). Czy wiemy, ile nas jest? O potrzebie reformy sposobu pomiaru liczebności i struktury populacji. Fundacja im. Stefana Batorego, Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza. https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/Czy_wiemy_ile_nas_jest_raport.pdf.
Australian Bureau of Statistics. (b.r.). National, state and territory population methodology. Pobrane 17 lutego 2025 r. z https://www.abs.gov.au/methodologies/national-state-and-territory-population-methodology.
Beręsewicz, M. (2023). Ilu jest w Polsce cudzoziemców? Ujęcie statystyczne i ekonomiczne. W: M. Świtoński (red.), Migracje – historia i teraźniejszość (s. 35–49). Polska Akademia Nauk. Pobrane 17 lutego 2025 r. z https://publikacje.pan.pl/Content/127238/PDF/2023-01-DWUN-03.pdf.
Beręsewicz, M. (2025, 24 marca). Szacunek liczby cudzoziemców w Polsce [referat]. Mieszkaniec, czyli kto? Zmierzyć niemierzalne, Warszawa, Polska.
Beręsewicz, M., Gudaszewki, G., Szymkowiak, M. (2019). Estymacja liczby cudzoziemców w Polsce z wykorzystaniem metody capture-recapture. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 64(10), 7–35. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.7589.
Filas-Przybył, S., Klimanek, T. (2019, 10 października). Employment-related commuting to provincial capital cities and their functional areas (FUAs) in Poland. Poster zaprezentowany podczas konferencji COSTNET19, Bilbao, Hiszpania. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.34723.20005.
Filas-Przybył, S., Klimanek, T. (2025, 1 lipca). Wykorzystanie teorii grafów w analizie mobilności ludności w Polsce [referat]. V Kongres Statystyki Polskiej, Warszawa, Polska. https://kongres2025.stat.gov.pl/Content/Docs/Prezentacje/Sess5/01-VKSP_Filas_Klimanek.pdf.
Główny Urząd Statystyczny. (b.r.a.). Kapitał ludzki. https://stat.gov.pl/statystyki-eksperymentalne/kapital-ludzki/.
Główny Urząd Statystyczny. (b.r.b). Narodowe Spisy Powszechne. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/narodowe-spisy-powszechne/.
Główny Urząd Statystyczny. (b.r.c). Ukraińcy w Polsce. https://ukraincywpolsce.stat.gov.pl/.
Główny Urząd Statystyczny. (2001–2024). Rocznik Demograficzny.
Główny Urząd Statystyczny. (2022). Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Metodologia i organizacja badania. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-wstepne/narodowy-spis-powszechny-ludnosci-i-mieszkan-2021-metodologia-i-organizacja-badania-,5,2.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2024a). Dojazdy do pracy w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/dojazdy-do-pracy-w-swietle-wynikow-nsp-2021,8,2.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2024b). Dojazdy uczniów do szkół podstawowych i ponadpodstawowych w roku szkolnym 2023/2024. https://poznan.stat.gov.pl/opracowania-biezace/opracowania-sygnalne/edukacja/dojazdy-uczniow-do-szkol-podstawowych-i-ponadpodstawowych-w-roku-szkolnym-20232024,8,2.html?pdf=1.
Główny Urząd Statystyczny. (2024c). Komunikat Głównego Urzędu Statystycznego dotyczący kwestii liczenia ludności. https://stat.gov.pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/komunikat-glownego-urzedu-statystycznego-dotyczacy-kwestii-liczenia-ludnosci,134,1.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2025a). Cudzoziemcy wykonujący pracę w Polsce w styczniu w 2025 r. https://stat.gov.pl/statystyki-eksperymentalne/kapital-ludzki/cudzoziemcy-wykonujacy-prace-w-polsce-w-styczniu-w-2025-r-,15,26.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2025b). Rezydenci (ludność rezydująca). https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/rezydenci-ludnosc-rezydujaca,19,1.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2025c). Rocznik Demograficzny 2025. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2025,3,19.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2025d). Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2024/2025. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-w-roku-akademickim-20242025,8,11.html.
Gołata, E. (2012). Spis ludności i prawda. Studia Demograficzne, (1), 23–55. https://econjournals.sgh.waw.pl/SD/article/view/2556/2215.
Gołata, E. (2018). Koniec ery tradycyjnych spisów ludności. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. https://doi.org/10.18559/978-83-66199-11-8.
Gołata, E. (2024). Różnice w pomiarze płodności kobiet zależnie od szacunku liczby ludności. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 69(4), 1–25. https://doi.org/10.59139/ws.2024.04.1.
Gubański, K. (2025). Ilu nas jest? Co o Warszawie mówią nam (a czego nie) dane z telefonów komórkowych [referat]. Mieszkaniec, czyli kto? Zmierzyć niemierzalne, Warszawa, Polska.
Jończy, R. (2010). Migracje zagraniczne z obszarów wiejskich województwa opolskiego po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wybrane aspekty ekonomiczne i demograficzne. Wydawnictwo Instytut Śląski.
Jończy, R. (2019). Migracje a sytuacja demograficzna Polski. W: J. Hrynkiewicz, J. Witkowski, A. Potrykowska (red.), Migracje a sytuacja demograficzna Polski. Rządowa Rada Ludnościowa.
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. (2024). Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–2030. https://www.gov.pl/web/premier/odzyskac-kontrole-zapewnic-bezpieczenstwo---strategia-migracyjna-na-lata-2025---2030.
Kędelski, M. (1990). Fikcja demograficzna w Polsce i RFN (ze studiów nad migracjami zagranicznymi). Studia Demograficzne, (1), 21–55.
Kurek, S., Gałka, J., Wójtowicz, M. (2014). Wpływ suburbanizacji na przemiany wybranych struktur demograficznych i powiązań funkcjonalno-przestrzennych w Krakowskim Obszarze Metropolitalnym. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. https://rep.up.krakow.pl/xmlui/handle/11716/11106.
Kurek, S., Wójtowicz, M., Gałka, J. (2015). Powiązania funkcjonalno-przestrzenne w Krakowskim Obszarze Metropolitalnym w świetle dojazdów do pracy. Studia Miejskie, 18, 71–84. https://doi.org/10.25167/sm.2435.
Ministerstwo Cyfryzacji. (b.r.). Liczba osób zameldowanych na pobyt stały. Pobrane 4 marca 2025 r. z https://dane.gov.pl/pl/dataset/1082,liczba-osob-zameldowanych-na-pobyt-stay.
Okólski, M. (1994). Migracje zagraniczne w Polsce w latach 1980–1989. Zarys problematyki badawczej. Studia Demograficzne, (3), 3–59.
Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. (b.r.). Studenci 2024. Pobrane 2 września 2025 r. z https://radon.nauka.gov.pl/raporty/studenci_2024.
Paradysz, J. (2010). Konieczność estymacji pośredniej na użytek spisów powszechnych. W: E. Gołata (red.), Pomiar i informacja w gospodarce (s. 45–66). Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Pędziwiatr, K., Stonawski, M., Brzozowski, J., Szkołut, S. (2024). Imigranci ekonomiczni i przymusowi w Krakowie w 2024 roku. Centrum Zaawansowanych Badań Ludnościowych i Religijnych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. https://owim.uek.krakow.pl/wp-content/uploads/2025/03/RAPORT-OWIM-2024.pdf.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1260/2013 z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie statystyk europejskich w dziedzinie demografii (Dz.U. UE L330/39).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2025/2458 w sprawie europejskiej statystyki ludności i mieszkań.
Rządowa Rada Ludnościowa. (2025). Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2023–2024. https://rrl.stat.gov.pl/raport-roczny.
Sakson, B. (2002). Wpływ „niewidzialnych” migracji zagranicznych lat osiemdziesiątych na struktury demograficzne Polski. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.
Szmytkie, R., Lisowska-Kierepka, A., Kryczka, P., Kuzara, K. (2023, 7 grudnia). Szacowana rzeczywista liczba mieszkańców a oficjalne dane. Pobrane 16 maja 2025 r. z https://uwr.edu.pl/nasi-naukowcy-policzyli-mieszkancow-wroclawia/.
Śleszyński, P. (2024). Monitoring rzeczywistych zmian w przestrzeni jako podstawa kształtowania rozwoju regionalnego i lokalnego. W: A. Gałązka, P. Szukalski (red.), Demograficzne zróżnicowanie przestrzenne Polski (s. 53–82). Rządowa Rada Ludnościowa. https://rrl.stat.gov.pl/Files/pozostale/demograficzne_zroznicowanie_przestrzenne_polski%20(4).pdf.
Śleszyński, P. (2025). Raport o przestrzennej depopulacji i migracjach młodych dorosłych w Polsce wykonany w ramach projektu pt. Wypracowanie rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji osób młodych z terenów dotkniętych depopulacją. Centrum Badań Migracji, Depopulacji i Rozwoju Uniwersytetu Opolskiego. https://www.gov.pl/attachment/402f4661-709d-442a-a36a-cc60b8771993.
Tymczak, P. (2023, 22 marca). Cała prawda o Krakowie w liczbach. Z miasta korzysta już 1,3 mln osób, jest coraz mniej studentów. Gazeta Krakowska. https://gazetakrakowska.pl/cala-prawda-o-krakowie-w-liczbach-z-miasta-korzysta-juz-13-mln-osob-jest-coraz-mniej-studentow/ar/c1-17393687.
Unia Metropolii Polskich. (2024, 9 grudnia). Sytuacja demograficzna w miastach UMP i ich obszarach metropolitalnych. https://metropolie.pl/artykul/sytuacja-demograficzna-w-miastach-ump-i-ich-obszarach-metropolitalnych.
United Nations. (2015). Principles and Recommendations for Population and Housing Cenuses – Revision 3 (Statistical Papers Series No. 67). https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/Standards-and-Methods/files/Principles_and_Recommendations/Population-and-Housing-Censuses/Series_M67rev3-E.pdf.
United Nations. (2017). Principles and Recommendations for Population and Housing Cenuses. Revision 3 (Statistical Papers Series No. 67). https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/Standards-and-Methods/files/Principles_and_Recommendations/Population-and-Housing-Censuses/Series_M67rev3-E.pdf.
United Nations. (2021). Handbook on the Management of Population and Housing Censuses. Revision 2. https://unstats.un.org/unsd/publication/seriesf/series_f83rev2en.pdf.
United Nations. (2025). Principles and Recommendations for Population and Housing Censuses. Revision 4 (Draft). https://unstats.un.org/UNSDWebsite/statcom/session_56/documents/BG-3b-Draft_P&R_4th_Rev-E.pdf.
UNECE. (2015). Conference of European Statisticians Recommendations for the 2020 Censuses of Population and Housing. New York, Geneva: United Nations. Retrieved from https://unece.org/fileadmin/DAM/stats/publications/2015/ECECES41_EN.pdf.
Urząd Miasta Krakowa. (b.r.). Mieszkańcy zameldowani na pobyt stały. https://otwartedane.um.krakow.pl/zbiory-danych/mieszkancy-zameldowani-na-pobyt-staly.
Urząd Miasta Krakowa. (2025). Kraków. Raport o stanie gminy 2024. https://plikimpi.krakow.pl/zalacznik/513052.
Urząd Miasta Łodzi. (2024). Łódź 2023. Raport o stanie miasta. https://bip.uml.lodz.pl/files/bip/public/BIP_TW_24/BS_raport_SM__202400606.pdf.
Urząd Miasta Łodzi. (2025a). Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Łodzi za 2024 rok. https://bip.uml.lodz.pl/files/bip/public/BIP_TW_25/GK_analiza_odpady_2024_20250429.pdf.
Urząd Miasta Łodzi. (2025b). Łódź 2024. Raport o stanie miasta. https://uml.lodz.pl/files/bip/public/BSM_2021/RoSM_po_korekcie.pdf.
Urząd Miasta Poznania. (2024a). Demografia. https://badam.poznan.pl/2024/i_my-i-nasze-zycie/01_mieszkancy/demografia-5/#.
Urząd Miasta Poznania. (2024b). Studenci w Poznaniu w roku akademickim 2023/2024. https://badam.poznan.pl/studenci-w-poznaniu-w-2024/.
Urząd Miasta Poznania. (2025a). Cudzoziemcy zameldowani w Poznaniu w 2025 r.
Urząd Miasta Poznania. (2025b). Mieszkańcy Poznania 2023. https://badam.poznan.pl/wp-content/uploads/2025/01/Mieszkancy-Poznania-2023.pdf.
Urząd Miasta Poznania. (2025c). Raport o stanie miasta Poznania za rok 2024. https://badam.poznan.pl/raport-o-stanie-miasta-poznania-w-2024-r/.
Urząd Miasta Wrocławia. (2024). Raport o stanie gminy 2023. https://bip.um.wroc.pl/attachments/download/144651.
Urząd Miasta Wrocławia. (2025). Raport o stanie gminy 2024. https://bip.um.wroc.pl/attachments/download/158647.
Urząd Miejski Wrocławia. (b.r.). Demografia. https://geoportal.wroclaw.pl/mapy/demografia/.
Urząd m.st. Warszawy. (b.r.a). Cudzoziemcy w Warszawie – dane liczbowe. Pobrane 2 stycznia 2026 r. z https://europa-swiat.um.warszawa.pl/-/statystyki-cudzoziemcy.
Urząd m.st. Warszawy. (b.r.b). Ilu Warszawiaków urodziło się poza Warszawą. https://app.powerbi.com/view?r=eyJrIjoiZTJkMTg2ZWQtY2M4Ny00NDFkLTliZTgtNWRiM2U0MDM1ZjgyIiwidCI6IjEwZTRkN2E3LTQ1MmYtNDk3YS04NjlmLWMzOTlkZjhkNDU0MCIsImMiOjl9&pageName=ReportSection82eba8795c312e65643d.
Urząd m.st. Warszawy. (b.r.c). Warszawa w kryzysie uchodźczym. https://app.powerbi.com/view?r=eyJrIjoiZmZiOGVhZWQtMDM5ZS00YmQwLWEyMzctMGMyMjAyZDc5ZjQ2IiwidCI6IjEwZTRkN2E3LTQ1MmYtNDk3YS04NjlmLWMzOTlkZjhkNDU0MCIsImMiOjl9.
Urząd m.st. Warszawy. (2024). Raport z badania telemetrycznego liczby mieszkańców Warszawy. https://um.warszawa.pl/documents/55043703/0/Raport+ORANGE+2024+Ludno%C5%9B%C4%87+WAW+v7_dostepna.pdf/60691334-5a1b-7bc3-3ee6-8414fb724312?t=1724334407886.
Urząd m.st. Warszawy. (2025). Raport o stanie miasta Warszawa 2024. https://um.warszawa.pl/documents/56602/53230519/ROSM2024_v2czerwca_dostepny.pdf/e13f99b9-6e29-b9be-71bb-7eaf7cf42bd8?t=1748849894663.
Urząd Statystyczny w Poznaniu. (2021). Dojazdy do pracy. https://poznan.stat.gov.pl/osrodki/osrodek-statystyki-miast-1234/dane/dojazdy-do-pracy/.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. 2024 poz. 1572).
