Bożena Łazowska
ARTYKUŁ

(Polski) PDF

STRESZCZENIE

Artykuł przedstawia badania statystyczne prowadzone przez polskich statystyków w latach 1939—1945. Został on opracowany na podstawie kwerendy w Archiwum GUS i Archiwum m.st. Warszawy, niemieckich źródeł statystycznych oraz relacji, pamiętników, kronik, artykułów prasowych, opracowań biograficznych i monografii historycznych. Ukazano pracę polskich statystyków zatrudnionych w czasie II wojny światowej w Urzędzie Statystycznym Generalnego Gubernatorstwa w Krakowie, konspiracyjne badania statystyczne prowadzone głównie przez Instytut Gospodarstwa Społecznego pod szyldem Rady Głównej Opiekuńczej, w tym zwłaszcza pracę Ludwika Landaua i rolę Jana Piekałkiewicza. Omówiono także nielegalną edukację statystyczną i działalność Rządu RP na uchodźstwie w zakresie statystyki.
Z badania wynika, że podczas okupacji hitlerowskiej prowadzono konspiracyjne polskie badania statystyczne, głównie w Warszawie i Krakowie, a ich wyniki przekazywano strukturom Państwa Podziemnego w kraju i Rządowi RP na uchodźstwie.

SŁOWA KLUCZOWE

II wojna światowa, historia statystyki, statystycy polscy

JEL

B25, B29, B30, B31, B40, N94

BIBLIOGRAFIA

Berger, J., Mozołowski, R., Wojciechowska, R. (red.) (1968). Inwentarz archiwalny byłego StatistischesAmt 1939—1944. Warszawa: GUS.

Bukowska, B. (red.) (1984). Wyższa Szkoła Handlowa. Szkoła Główna Handlowa. Miejska Szkoła Handlowa w latach 1906—1945. Warszawa: Wydawnictwo SGPiS.

Bulska, B., Kwiatkowski, S., Berger, J. (red.) (1998). Słownik Biograficzny Statystyków Polskich. Warszawa: GUS i PTS.

Buławski, R. (1945). Problemy osadniczo-przesiedleńcze Ziem Odzyskanych. Kraków: Biuro Studiów Osadniczo-Przesiedleńczych.

Friszke, A. (2011). Adam Ciołkosz. Portret polskiego socjalisty. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.

Gąsiorowski, A., Bukowski, B. (red.) (1983). Wielkopolski Słownik Biograficzny. Warszawa, Poznań: PWN.

Grodzicka, E., Grodzicki, L. (red.) (1941). Concise Statistical Year-Book of Poland September 1939—June 1941. London: Polish Ministry of Information.

Grzelońska, U. (2006). Aleksy Wakar (1898—1966). Gospodarka Narodowa, nr 1/2, s. 95—107.

Jastrzębowski, W. (1946). Gospodarka niemiecka w Polsce 1939—1944. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”.

Król, Fr. (1944). Działalność Wydziału Statystycznego Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy 1 IX 1939—1 VIII 1944. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy.

Kruszka, K. (red.) (2012). Polskie Towarzystwo Statystyczne 1912—2012. Warszawa: PTS.

Krzyśko, M. (red.) (2012). Statystycy polscy. Warszawa: GUS i PTS.

Kulski, J. (1964). Zarząd Miejski Warszawy 1939—1944. Warszawa: PWN.

Landau, L. (1957). Wybór pism. Warszawa: PWN.

Landau, L. (1962—1963). Kronika lat wojny i okupacji, t. I—III. Warszawa: PWN.

Landau, L., Kalecki, M. (1934). Szacunek dochodu społecznego w 1929 r. Warszawa: GUS.

Landau, L., Kalecki, M. (1935). Dochód społeczny w 1933 r. i podstawy badań periodycznych nad zmianami dochodu. Warszawa: GUS.

Łazowska, B. (1995). Bibliografia prac prof. dra Jerzego Neymana (1894—1981). Warszawa: CBS.

Minkiewicz, A. (1986). Poczet wybitnych profesorów SGH—SGPiS 1906—1986. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.

Mozołowski, R. (red.) (1970). Inwentarz archiwalny spisu ludności Generalnego Gubernatorstwa 1943. Warszawa: GUS.

Mozołowski, R. (1993). Losy okupacyjne polskiej statystyki 1939—1945. W: J. Pawlik (red.), Główny Urząd Statystyczny 1918—1993, s. 66—73. Warszawa: GUS.

Nowicki, J. (1986). Szkoła Główna Handlowa w latach 1939—1945. Warszawa: SGPiS.

Róg, S. (1995). Pracę w Głównym Urzędzie Statystycznym rozpocząłem w lipcu 1930 r. W: S. Jońca (red.), Obchody jubileuszowe 200-lecia statystyki polskiej i 75-lecia Głównego Urzędu Statystycznego, s. 145—157. Warszawa: GUS.

Salmonowicz, S. (1994). Polskie Państwo Podziemne. Z dziejów walki cywilnej 1939—1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Szarota, T. (1973). Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Studium historyczne. Warszawa: Czytelnik.

Szturm de Sztrem, E. (1942). Statistical Atlas of Poland. London: Polish Ministry of Information.

Szturm de Sztrem, E. (1959). Instytut Gospodarstwa Społecznego 1920—1944. Przyczynek do historii instytucji naukowo-społecznych w Polsce. Warszawa: PWN.

Szturm de Sztrem, T. (1961). O badaniach statystycznych Ludwika Landaua w latach wojny i okupacji 1939—1945. Przegląd Statystyczny, nr 2, s. 211—216.

Walczak, T. (2013). Losy polskiej statystyki w okresie okupacji 1939—1945. W: T. Walczak, (red.), Główny Urząd Statystyczny. Historia, stan obecny i aktualne wyzwania wobec statystyki publicznej, s. 45 i 46. Warszawa: GUS.

Wułach, B. (red.) (1968). Bibliografia Wydawnictw Głównego Urzędu Statystycznego 1918—1968. Warszawa: GUS.

Zdrodowska, S. (1992). Losy księgozbioru Biblioteki GUS w okresie okupacji hitlerowskiej. Wiadomości Statystyczne, nr 12, s. 23—27. Warszawa: GUS i PTS.

Do góry
© 2019-2022 Copyright by Główny Urząd Statystyczny, pewne prawa zastrzeżone. Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 4.0 (CC BY-SA 4.0)